ETXERA BIDEAN

Premio Euskadi de Literatura 2019Pero... ¿por que hablas asi, mi chico?Gure amatxi Bitorianaren bapateko deserotasuna nabaria zen,amatxi eta biok paseatzera atera ginelarikGarralda (Aezkoa ibarra, Nafarroa), 1980. urtean, amatxi euskaldunbaten harridurak eta deserosotasunak ez zuten mugarik, ordu artioerdalduna zen iloba lehenbizikoz Euskaraz mintzatu zitzaiolarik.Horrela hasten da Frankismoan sortu, hazi eta hezitako belaunaldibaten istorioa, jatorriz zegozkion hizkuntzaren eta kulturarengabeziaz ohartuta, haien berreskurapenean murgildu zelarik.Memoria historikoa ez da gerra kontuetara bakarrik mugatu behar,Xamarren iritziz, ondorioak hura bizi izan ez zutenengana ere hedatuzirelakoz urtetan. Mintzaira ikasten, historia ezagutzen, herrikultura baloratzen galdutakoaren bila, 70eko hamarkadan, aetz gaztemultzo bat abiatu zeneko sentimenduak nahas-mahas ageri diranarrazioan: ez izatearen minetik aurkikuntzaren bozkariora,ezjakintasunaren ahalketik errudunen kontrako suminera, behartutakoetena gauzatu zuen belaunaldiarekiko haserretik, haren aldeko miresmen mingotsera, ezagutu eta pairatu zuenagatikBidenabar, Xamarren kontakizun autobiografiko honetan, topikoakhausten dituen Aezkoa ibar liberal eta antiklerikala ezagutuko dugu,Orbaizetako arma-olaren historian gara murgilduko, bertan finkatutakoestatu-mugaz gaineko harremanetan barneratuko eta, tamalez, abantxubetikoz galdurik den bertako Euskara dugu dastatuko.Funtsean, bortuetako Euskal Herri ezezagun horretan barna bidaiaargigarri bat egiteko gonbidapena.